جستجو :
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَن صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَ ناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً
امروز: ۱۴۰۰ چهارشنبه ۱۷ آذر


 
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت یازدهم: «ادب»؛ جلسۀ اول
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دهم: ازدواج اسلامی
  • نامه حضرت آیة‌الله‌ا‌لعظمی مظاهری «مدظلّه‌العالي» خطاب به حضرت آیة‌الله‌ا‌لعظمی آقای صافی گلپایگانی«مدظلّه‌العالي»
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت نهم: انتقاد و انتقادپذیری
  • نوشتاری از معظّم‌له؛ موضوع: پیامبر اکرم«ص» مظهر فضائل اخلاقی
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت هشتم: «امربه معروف و نهی‌ازمنکر»
  • پيام در پی فاجعۀ تروریستی در مسجد جامع شیعیان سیدآباد در قندوز افغانستان
  • بازنشر بیانات معظّم‌له در آستانۀ فرارسیدن ایام آخر ماه صفر
  • پيام به مناسبت رحلت عالم ربّانی و فقیه پارسا حضرت آیت‌الله آقای حاج سید محمّد رجایی«قدّس‌سرّه»

  • -->

    ������������������ / ������������������������������ ������������������������������ ������������������������������������������- ������������������������������ / ������������������������
    واجبات نماز

    صفحه124


    واجبات نماز يازده مورد است:

    1- نيت.

    2- قيام، يعنى ايستادن.

    3- تكبيرة الاحرام يعنى گفتن اللَّه اكبر در اوّل نماز.

    4- قرائت.

    5- قيام متّصل به ركوع.

    6- ركوع.

    7- سجود.

    8- تشهّد.

    9- سلام.

    10- ترتيب.

    11- موالات، يعنى پى در پى بودن اجزاى نماز.

    مسئله 759- بعضى از واجبات نماز ركن است؛ يعنى اگر انسان آنها را به‌جا نياورد، يا در نماز اضافه كند، عمداً باشد يا سهواً يا جهلًا، نماز باطل مى‏شود، و بعضى ديگر ركن نيست، يعنى اگر عمداً كم يا زياد شود نماز باطل مى‏شود و چنانچه اشتباهاً يا جهلًا كم يا زياد گردد، نماز باطل نمى‏شود.

    اركان نماز پنج مورد است:

    اوّل: نيت.

    دوّم: تكبيرة الاحرام.

    سوّم: قيام متّصل به ركوع.

    چهارم: ركوع.

    پنجم: دو سجده.

    مسئله 760- كم شدن ركن در نمازهاى مستحبّى نماز را باطل مى‏كند، ولى زياد شدن آن در نمازهاى مستحبّى نماز را باطل نمى‏كند؛ مثلاً اگر قنوت نماز وتر را فراموش كند و به ركوع رود، مى‏تواند برگردد و قنوت را به‌جا آورد و دوباره ركوع كند.

    صفحه 125

    1.‌ نيّت‏

    مسئله 761- نيّت يعنى توجّه به عمل براى انجام فرمان خداوند عالم، و لازم نيست نيّت را از قلب خود بگذراند يا به زبان بگويد و همين مقدار كه توجّه داشته باشد كه نماز مى‏خواند براى خدا، كفايت مى‏كند.

    مسئله 762- اگر در نماز ظهر يا عصر نيّت كند كه چهار ركعت نماز مى‏خوانم و معيّن نكند ظهر است يا عصر، نماز او صحيح است و اگر ظهر را نخوانده، ظهر و الّا عصر حساب مى‏شود، ولى اگر كسى كه مثلاً قضاى نماز ظهر بر او واجب است، بخواهد در وقت نماز ظهر نماز قضا يا نماز ظهر را بخواند، بايد نمازى را كه مى‏خواند در نيّت معيّن كند.

    مسئله 763- انسان بايد از اوّل تا آخر نماز به نيّت خود باقى باشد، پس اگر در بين نماز به طورى غافل شود كه اگر بپرسند چه مى‏كنى، نداند چه بگويد، نمازش باطل است.

    مسئله 764- انسان بايد فقط براى انجام امر خداوند عالم نماز بخواند، پس كسى كه ريا كند، يعنى براى نشان دادن به مردم نماز بخواند، نمازش باطل است؛ خواه فقط براى مردم باشد يا خدا و مردم هر دو را در نظر بگيرد.

    مسئله 765- اگر قسمتى از نماز را هم براى غير خدا به‌جا آورد، نماز باطل است، چه آن قسمت واجب باشد مثل حمد و سوره و چه مستحب مانند قنوت، بلكه اگر تمام نماز را براى خدا به‌جا آورد، ولى براى نشان دادن به مردم در جاى مخصوصى مثل مسجد، يا در وقت مخصوصى مثل اوّل وقت، يا به طرز مخصوصى مثلاً با جماعت نماز بخواند، نمازش باطل است.

    2.‌ تكبيرة الاحرام‏

    مسئله 766- گفتن اللَّه اكبر در اوّل هر نماز، واجب و ركن است و بايد حروف «اللَّه» و حروف «اكبر» و دو كلمه «اللَّه اكبر» را پشت سر هم بگويد.

    مسئله 767- مستحب است بعد از تكبيرة الاحرام بگويد:

    «يا مُحْسِنُ قَد أَتاكَ الْمُسيئُ وَ قَدْ أَمَرْتَ الُمحْسِنَ أَنْ يَتَجاوَزَ عَنِ الْمُسى‏ءِ أَنْتَ الْمُحْسِنُ وَ أَنَا الْمُسيئُ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ صَلِّ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَ تَجاوَزْ عَنْ قَبيحِ ما تَعْلَمُ مِنّى‏»

    صفحه126

    «اى خدايى كه به بندگان احسان مى‏كنى، بندۀ گنهكار به در خانۀ تو آمده و تو امر كرده‏اى كه نيكوكار از گنهكار بگذرد، تو نيكوكارى و من گنهكار، به حقّ محمّد و آل محمّد«صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم» رحمت خود را بر محمّد و آل محمّد بفرست و از بدي‌هايى كه مى‏دانى از من سر زده بگذر.»

    مسئله 768- مستحب است موقع گفتن تكبير اوّل نماز و تكبيرهاى بين نماز، دست‌ها را تا مقابل گوش‌ها بالا ببرد.

    مسئله 769- اگر شك كند كه تكبيرة الاحرام را گفته يا نه، چنانچه مشغول خواندن چيزى شده، به شكّ خود اعتنا نكند، و اگر چيزى نخوانده، بايد تكبير را بگويد.

    مسئله 770- اگر بعد از گفتن تكبيرة الاحرام شك كند كه آن را صحيح گفته يا نه، بايد به شكّ خود اعتنا نكند.

    3.‌ قيام‏

    مسئله 771- قيام در موقع گفتن تكبيرة الاحرام و خواندن حمد و سوره و بعد از ركوع و در حال خواندن تسبيحات واجب است و اگر عمداً كسى آن را نياورد، نمازش باطل است.

    مسئله 772- موقعى كه ايستاده است، بايد بدن را حركت ندهد و به طرفى خم نشود و به جايى تكيه نكند، ولى اگر از روى ناچارى باشد يا در حال خم شدن براى ركوع پاها را حركت دهد، اشكال ندارد.

    مسئله 773- اگر موقعى كه ايستاده از روى فراموشى يا جهل بدن را حركت دهد يا به طرفى خم شود يا به جايى تكيه كند، اشكال ندارد.

    مسئله 774- لازم نيست سنگينى بدن روى هر دو پا باشد، بلكه اگر روى يك پا هم بايستد، اشكال ندارد.

    مسئله 775- كسى كه مى‏تواند درست بايستد، اگر پاها را خيلى گشاد بگذارد كه به حال ايستادن معمولى نباشد، نمازش باطل است.

    مسئله 776- اگر در بين نماز از ايستادن عاجز شود، بايد بنشيند و اگر از نشستن هم عاجز شود، بايد بخوابد.

    صفحه127

    مسئله 777- تا انسان مى‏تواند ايستاده نماز بخواند، نبايد بنشيند، مثلاً كسى كه در موقع ايستادن بدنش حركت مى‏كند يا مجبور است به چيزى تكيه دهد، يا بدنش را كج كند يا خم شود يا پاها را بيشتر از معمول گشاد بگذارد، بايد به هر طور كه مى‏تواند ايستاده نماز بخواند ولى اگر به هيچ قسم حتّى مثل حال ركوع هم نتواند بايستد، بايد راست بنشيند و نشسته نماز بخواند.

    مسئله 778- تا انسان مى‏تواند بنشيند نبايد خوابيده نماز بخواند و اگر نتواند راست بنشيند، بايد هر طورى كه مى‏تواند بنشيند و اگر به هيچ قسم نمى‏تواند بنشيند، بايد به پهلوى راست رو به قبله بخوابد و اگر نمى‏تواند به پهلوى چپ و اگر آن هم ممكن نيست به پشت بخوابد به طورى كه كف پاهاى او رو به قبله باشد.

    مسئله 779- كسى كه نشسته نماز مى‏خواند اگر در بين نماز بتواند بايستد، بايد مقدارى را كه مى‏تواند ايستاده بخواند؛ مثلاً اگر بعد از خواندن حمد و سوره بتواند بايستد و ركوع را ايستاده به‌جا آورد، بايد بايستد و از حال ايستاده به ركوع رود.

    مسئله 780- كسى كه خوابيده نماز مى‏خواند، اگر در بين نماز بتواند بنشيند، بايد مقدارى را كه مى‏تواند، نشسته بخواند، و نيز اگر مى‏تواند بايستد، بايد مقدارى را كه مى‏تواند، ايستاده بخواند.

    مسئله 781- كسى كه مى‏تواند بايستد، اگر بترسد كه به‌واسطۀ ايستادن مريض شود يا ضررى به او برسد، مى‏تواند نشسته نماز بخواند و اگر از نشستن هم بترسد، مى‏تواند خوابيده نماز بخواند.

    مسئله 782- اگر انسان احتمال بدهد كه تا آخر وقت بتواند ايستاده نماز بخواند، نمى‏تواند اوّل وقت نماز را نشسته بخواند.

    مسئله 783- مستحب است در حال ايستادن بدن را راست نگه دارد، شانه‏ها را پايين بيندازد، دست‌ها را روى ران‌ها بگذارد، انگشت‌ها را به هم بچسباند، جاى سجده را نگاه كند، سنگينى بدن‏ را به طور مساوى روى دو پا بيندازد با خضوع و خشوع باشد، پاها را پس و پيش نگذارد، اگر مرد است پاها را از سه انگشت باز تا يك وجب فاصله دهد و اگر زن است پاها را به هم بچسباند، و سر و دست‌ها و پاها را حركت ندهد.

    4.‌ قرائت‏

    مسئله 784- در ركعت اوّل و دوّم نمازهاى واجب يوميّه، انسان بايد اوّل حمد و بعد از آن يك سورۀ تمام بخواند.

    صفحه128

    مسئله 785- اگر وقت نماز تنگ باشد يا انسان ناچار شود كه سوره را نخواند، مثلاً بترسد كه اگر سوره را بخواند دزد يا درنده يا چيز ديگرى به او صدمه بزند، نبايد سوره را بخواند، ولى اگر در كارى عجله داشته باشد، نمى‏تواند سوره را نخواند.

    مسئله 786- اگر عمداً سوره را پيش از حمد بخواند نمازش باطل است و اگر اشتباهاً سوره را پيش از حمد بخواند و در بين آن يادش بيايد، بايد سوره را رها كند و بعد از خواندن حمد، سوره را از اوّل بخواند.

    مسئله 787- اگر حمد و سوره يا يكى از آنها را فراموش كند و بعد از رسيدن به ركوع بفهمد، نمازش صحيح است.

    مسئله 788- اگر پيش از آنكه براى ركوع خم شود بفهمد كه حمد و سوره را نخوانده، بايد بخواند و نيز اگر خم شود و پيش از آنكه به ركوع برسد بفهمد آنها را نخوانده، بايد بايستد و بخواند.

    مسئله 789- اگر در نماز يكى از چهار سوره‏اى را كه سجده واجب دارد عمداً بخواند، نمازش باطل است.

    مسئله 790- اگر اشتباهاً مشغول خواندن سوره‏اى شود كه سجدۀ واجب دارد، چنانچه پيش از رسيدن به آيۀ سجده بفهمد، بايد آن سوره را رها كند و سورۀ ديگرى بخواند و اگر بعد از خواندن آيۀ سجده بفهمد، بايد در بين نماز با اشاره سجده آن را به‌جا آورده و به همان سوره كه خوانده اكتفا نمايد.

    مسئله 791- اگر در نماز آيۀ ‏سجده را بشنود و با اشاره سجده كند، نمازش صحيح است.

    مسئله 792- در نماز مستحبّى خواندن سوره لازم نيست، گرچه آن نماز به‌واسطۀ نذر كردن واجب شده باشد، ولى در بعضى از نمازهاى مستحبّى مثل نماز وحشت كه سورۀ مخصوصى دارد، اگر بخواهد به دستور آن نماز رفتار كرده باشد، بايد همان سوره را بخواند.

    مسئله 793- در نماز جمعه و در نماز ظهر روز جمعه مستحب است در ركعت اوّل بعد از حمد، سورۀ ‏جمعه و در ركعت‏ دوّم بعد از حمد، سورۀ ‏منافقين ‏را بخواند.

    مسئله 794- اگر بعد از حمد مشغول خواندن سورۀ توحيد يا كافرون شود، نمى‏تواند آن را رها كند و سورۀ ديگر بخواند.

    صفحه129

    مسئله 795- اگر در نماز، غير سورۀ توحيد و كافرون، سورۀ ديگرى بخواند، تا به نصف نرسيده مى‏تواند رها كند و سورۀ ديگر بخواند.

    مسئله 796- اگر مقدارى از سوره را فراموش كند يا از روى ناچارى، مثلاً به‌واسطۀ تنگى وقت يا جهت ديگر نشود آن را تمام نمايد، مى‏تواند آن سوره را رها كند و سورۀ ديگر بخواند، گرچه از نصف گذشته باشد يا سوره‏اى را كه مى‏خواند توحيد يا كافرون باشد.

    مسئله 797- بر مرد واجب است حمد و سورۀ نماز صبح و مغرب و عشا را بلند بخواند و بر مرد و زن واجب است حمد و سورۀ نماز ظهر و عصر را آهسته بخوانند، ولى اگر بعضى از حروف آن بلند يا آهسته شود مانعى ندارد.

    مسئله 798- زن مى‏تواند حمد و سورۀ نماز صبح و مغرب و عشا را بلند يا آهسته بخواند، ولى اگر نامحرم صدايش را بشنود، در صورتى كه مفسده داشته باشد، بايد آهسته بخواند، ولى اگر بلند خواند نمازش صحيح است.

    مسئله 799- بر مرد و زن واجب است كه در ركعت سوّم و چهارم نماز حمد يا تسبيحات را آهسته بخوانند.

    مسئله 800- اگر در ركعت سوّم و چهارم حمد بخواند، بايد بسم اللَّه آن را هم آهسته بگويد.

    مسئله 801- ذكر ركوع و سجده و تشهّد و سلام و قنوت را در همۀ نمازها مرد و زن مى‏توانند بلند يا آهسته بخوانند.

    مسئله 802- اگر در جايى كه بايد نماز را بلند بخواند عمداً آهسته بخواند يا در جايى كه بايد آهسته بخواند عمداً بلند بخواند، نمازش باطل است؛ ولى اگر از روى فراموشى يا ندانستن مسئله باشد، صحيح است و اگر در بين خواندن حمد و سوره هم بفهمد اشتباه كرده، لازم نيست مقدارى را كه خوانده دوباره بخواند.

    مسئله 803- اگر كسى در خواندن نماز بيشتر از معمول صدايش را بلند كند، مثل اينكه آن را با فرياد بخواند، نمازش باطل است.

    مسئله 804- در ركعت سوّم و چهارم نماز مى‏تواند فقط يك حمد بخواند يا يك مرتبه بگويد:

    «سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ للَّهِ وَ لا الهَ الَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ اكْبَرُ». و بهتر آن است كه سه مرتبه بگويد و مى‏تواند در يك ركعت حمد و در ركعت ديگر تسبيحات بگويد و بهتر است در هر دو ركعت تسبيحات بخواند.

    صفحه 130

    مسئله 805- اگر در دو ركعت اوّل نماز به خيال اينكه دو ركعت آخر است تسبيحات بگويد، چنانچه پيش از ركوع بفهمد، بايد حمد و سوره را بخواند و اگر در ركوع بفهمد، نمازش صحيح است.

    مسئله 806- اگر در دو ركعت آخر نماز به خيال اينكه در دو ركعت اوّل است حمد بخواند يا در دو ركعت اوّل نماز با اينكه خيال مى‏كرده در دو ركعت آخر است حمد بخواند، چه پيش از ركوع بفهمد چه بعد از آن، نمازش صحيح است.

    مسئله 807- اگر در ركعت سوّم يا چهارم مى‏خواست حمد بخواند تسبيحات به زبانش آمد يا مى‏خواست تسبيحات بخواند حمد به زبانش آمد و يا عادتش خواندن چيزى بوده كه به زبانش آمده، همان را تمام كند و نمازش صحيح است.

    مسئله 808- در ركعت سوّم و چهارم مستحبّ است بعد از تسبيحات، استغفار كند؛ مثلاً بگويد:

    «اسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبّى‏ وَ اتُوبُ الَيْهِ».

    يا بگويد: «اللَّهُمَ اغْفِرلى‏».

    مسئله 809- مستحب است در ركعت اوّل، پيش از خواندن حمد بگويد:

    «أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجيمِ».

    و در ركعت اوّل و دوّم نماز ظهر و عصر «بِسْمِ اللَّهِ» را بلند بگويد و حمد و سوره را شمرده بخواند و در آخر هر آيه وقف كند، يعنى آن را به آيۀ بعد نچسباند، و در حال خواندن حمد و سوره به معناى آيه توجّه داشته باشد و اگر نماز را به جماعت مى‏خواند، بعد از تمام شدن حمد امام و اگر فرادى مى‏خواند، بعد از آنكه حمد خودش تمام شد بگويد:

    «الْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ».

    و بعد از خواندن سورۀ توحيد، يك يا دو يا سه مرتبه بگويد:

    «كَذلِكَ اللَّهُ رَبّى‏». و يا بگويد: «كَذلِكَ اللَّهُ رَبُّنا». و بعد از خواندن سوره كمى صبر كند، بعد تكبير پيش از ركوع را بگويد يا قنوت را بخواند.

    مسئله 810- مستحب است در تمام نمازها در ركعت اوّل، سورۀ قدر و در ركعت دوّم، سورۀ توحيد را بخواند.

    مسئله 811- مكروه است انسان در تمام نمازهاى يك شبانه‌روز سورۀ توحيد را نخواند.

    مسئله 812- خواندن سورۀ توحيد به يك نفس، مكروه است.

    صفحه 131

    مسئله 813- سوره‏اى را كه در ركعت اوّل خوانده، مكروه است در ركعت دوّم بخواند، ولى اگر سورۀ توحيد را در هر دو ركعت بخواند مكروه نيست.

    5.‌ قيام متّصل به ركوع‏

    مسئله 814- بايد ايستادن نمازگزار و ركوع او متّصل به هم باشد، يعنى در حال ايستادن به ركوع رود، چنان‌که بعد از ركوع بايد بايستد و به سجده رود و ركوع متحقق نمى‏شود مگر به اين دو قيام كه به آن قيام متّصل به ركوع مى‏گويند و آن يك امر قهرى است، و گفتنى يا به‌جا آوردنى، بلكه متوقّف بر نيّت هم نيست، و آن ركن است كه اگر عمداً يا سهواً يا جهلًا به‌جا آورده نشود، نماز باطل است، زيرا ركوع متحقّق نشده است.

    مسئله 815- اگر ركوع را فراموش كند و بعد از قرائت بنشيند و يادش بيايد كه ركوع نكرده، بايد بايستد و به ركوع رود و اگر بدون اينكه بايستد به حال خميدگى به ركوع برگردد، چون قيام متّصل به ركوع به‌جا نياورده، نماز او باطل است.

    مسئله 816- اگر بعد از قرائت و قبل از ركوع به قصد كارى بنشيند، بايد بايستد و به ركوع رود و اگر بدون اينكه بايستد به همان حالت خميدگى به ركوع برگردد، چون قيام متّصل به ركوع به‌جا نياورده، نماز او باطل است.

    مسئله 817- اگر بعد از قرائت و قبل از ركوع اضطراراً بيفتد، بايد بايستد و به ركوع رود و اگر بدون‏ اينكه بايستد به همان حالت خميدگى به ركوع برگردد، چون قيام متّصل به ركوع به‌جا نياورده، نماز او باطل است.

    6.‌ ركوع‏

    مسئله 818- در هر ركعت بعد از قرائت، بايد به اندازه‏اى خم شود كه بتواند دست را به زانو بگذارد و اين عمل را ركوع مى‏گويند و آن واجب و ركن است.

    مسئله 819- اگر به اندازۀ ركوع خم شود ولى دست‌ها را به زانو نگذارد، اشكال ندارد.

    مسئله 820- خم شدن بايد به قصد ركوع باشد، پس اگر به قصد كار ديگر مثلاً براى كشتن جانور خم شود، نمى‏تواند آن را ركوع حساب كند، بلكه بايد بايستد و دوباره براى ركوع خم شود و به‌واسطۀ اين عمل، ركن زياد نشده و نماز باطل نمى‏شود.

    صفحه 132

    مسئله 821- كسى كه دست يا زانوى او با دست و زانوى ديگران فرق دارد، مثلاً دستش خيلى بلند است كه اگر كمى خم شود به زانو مى‏رسد يا زانوى او پايين‏تر از مردم ديگر است كه بايد خيلى خم شود تا دستش به زانو برسد، بايد به اندازۀ معمول خم شود.

    مسئله 822- كسى كه نشسته ركوع مى‏كند، بايد به قدرى خم شود كه صورتش مقابل زانوها برسد و بهتر است ‏به قدرى خم شود كه صورت نزديك جاى سجده برسد.

    مسئله 823- هر ذكرى در ركوع گفته شود كافى است، ولى مستحب است سه مرتبه‏

    «سُبْحانَ اللَّهِ»

    يا يك مرتبه‏

    «سُبْحانَ رَبِّىَ الْعَظيمِ وَ بِحَمْدِهِ»

    گفته شود و اگر ذكر ديگرى گفته شود، بايد از سه مرتبه‏

    «سُبْحانَ اللَّهِ»

    يا يك مرتبه‏

    «سُبْحانَ رَبِّىَ الْعَظيمِ وَ بِحَمْدِهِ»

    كمتر نباشد.

    مسئله 824- ذكر ركوع را مستحب است سه يا پنج يا هفت‏ مرتبه، بلكه بيشتر بگويد.

    مسئله 825- اگر پيش از آنكه به مقدار ركوع خم شود و بدن آرام گيرد عمداً ذكر ركوع را بگويد، نمازش باطل است.

    مسئله 826- اگر پيش از تمام شدن ذكر واجب، عمداً سر از ركوع بردارد، نمازش باطل است و اگر سهواً سر بردارد، چنانچه پيش از آنكه از حال ركوع خارج شود، يادش بيايد كه ذكر ركوع را تمام نكرده، بايد در حال آرامى بدن دوباره ذكر را بگويد و اگر بعد از آنكه از حال ركوع خارج شد يادش بيايد، نماز او صحيح است.

    مسئله 827- اگر نتواند به مقدار ذكر در ركوع بماند، در صورتى كه بتواند پيش از آنكه از حدّ ركوع بيرون رود ذكر را بگويد، بايد در آن حال تمام كند و اگر نتواند، در حال برخاستن ذكر را بگويد.

    مسئله 828- اگر به‌واسطۀ مرض و مانند آن در ركوع آرام نگيرد، نماز صحيح است؛ ولى بايد پيش از آنكه از حال ركوع خارج شود، ذكر واجب را بگويد.

    صفحه 133

    مسئله 829- هرگاه نتواند به اندازۀ ركوع خم شود، بايد به چيزى تكيه نموده و ركوع كند و اگر موقعى هم كه تكيه داده نتواند به طور معمول ركوع كند، بايد به هر اندازه كه مى‏تواند خم شود و اگر هيچ نتواند خم شود، بايد موقع ركوع بنشيند و نشسته ركوع كند و اگر نشسته هم نتواند ركوع كند، بايد ايستاده نماز بخواند و به قصد ركوع، ذكر ركوع را بگويد و مستحب است براى ركوع با سر يا چشم هم اشاره كند.

    مسئله 830- اگر كسى بر اثر پيرى يا بيمارى به حالتى شبيه به ركوع در آمده، بايد براى ركوع قدرى كمر را خم كند و اگر ممكن نيست، بايد به همان صورت قصد ركوع كند و ذكر ركوع را بگويد.

    مسئله 831- بعد از تمام شدن ذكر ركوع، بايد راست بايستد و بعد از آنكه بدن آرام گرفت به سجده رود و اگر عمداً پيش از ايستادن يا پيش از آرام گرفتن بدن به سجده رود، نمازش باطل است.

    مسئله 832- اگر بعد از آنكه پيشانى به زمين رسيد يادش بيايد كه ركوع نكرده، نمازش باطل است، ولى اگر پيش از آنكه پيشانى به زمين برسد يادش بيايد كه ركوع نكرده، بايد بايستد و بعد از ايستادن ركوع را به‌جا آورد و نمازش صحيح است.

    مسئله 833- مستحب است پيش از رفتن به ركوع در حالى كه راست ايستاده تكبير بگويد و در ركوع زانوها را به عقب دهد و پشت را صاف نگه دارد و گردن را بكشد و مساوى پشت نگه دارد و بين دو قدم را نگاه كند و پيش از ذكر يا بعد از آن صلوات بفرستد و بعد از آنكه از ركوع‏ برخاست و راست ايستاد، در حال آرامى بدن بگويد:

    «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ»

    مسئله 834- مستحب است در ركوع، زن‌ها دست را از زانو بالاتر بگذارند و زانوها را به عقب ندهند.

    7.‌ سجود

    مسئله 835- نمازگزار بايد در هر ركعت از نمازهاى واجب و مستحب، بعد از ركوع دو سجده كند و سجده آن است كه پيشانى و كف دو دست و سر دو زانو و سر دو انگشت بزرگ پاها را بر زمين بگذارد. و دو سجده روى هم يك ركن است.

    مسئله 836- اگر عمداً يك سجده كم يا زياد كند، نماز باطل مى‏شود، ولى اگر سهواً يك سجده كم يا زياد كند، نماز باطل نمى‏شود.

    صفحه 134

    مسئله 837- اگر پيشانى را عمداً يا سهواً بر زمين نگذارد، سجده نكرده است، گرچه جاهاى ديگر به زمين برسد، ولى اگر پيشانى را بر زمين بگذارد و سهواً جاهاى ديگر را به زمين نرساند، يا سهواً ذكر نگويد، سجده صحيح است.

    مسئله 838- هر ذكرى در سجده گفته شود كافى است، ولى مستحب است سه مرتبه‏

    «سُبْحانَ اللَّهِ»

    يا يك مرتبه‏

    «سُبْحانَ رَبِّىَ الْاعْلى‏ وَ بِحَمْدِهِ»

    گفته شود و اگر ذكر ديگر گفته شود، بايد از سه مرتبه‏

    «سُبْحانَ اللَّهِ»

    يا يك مرتبه‏

    «سُبْحانَ رَبِّىَ الْاعْلى‏ و بِحَمْدِهِ»

    كمتر نباشد و مستحب است ذكر سجده سه يا پنج يا هفت مرتبه گفته شود.

    مسئله 839- اگر پيش از آنكه پيشانى به زمين برسد عمداً ذكر سجده را بگويد، يا پيش از تمام شدن ذكر عمداً سر از سجده بردارد، نماز باطل است.

    مسئله 840- اگر پيش از آنكه پيشانى به زمين برسد سهواً ذكر سجده را بگويد و پيش از آنكه سر از سجده بردارد بفهمد اشتباه كرده، بايد دوباره در حال آرام بودن ذكر را بگويد.

    مسئله 841- اگر بعد از آنكه سر از سجده برداشت بفهمد كه پيش از آرام گرفتن بدن ذكر را گفته يا پيش از آنكه‏ ذكر سجده‏ تمام ‏شود سر برداشته، نمازش ‏صحيح است.

    مسئله 842- اگر موقعى كه ذكر سجده را مى‏گويد، يكى از هفت عضو را عمداً از زمين بردارد، نماز باطل مى‏شود؛ ولى موقعى كه مشغول گفتن ذكر نيست، اگر غير پيشانى جاهاى ديگر را از زمين بردارد و دوباره بگذارد، اشكال ندارد.

    مسئله 843- اگر پيش از تمام شدن ذكر سجده سهواً پيشانى را از زمين بردارد، نمى‏تواند دوباره به زمين بگذارد و بايد آن را يك سجده حساب كند، ولى اگر جاهاى‏ديگر را سهواً از زمين بردارد، بايد دو مرتبه بر زمين ‏بگذارد و ذكر را بگويد.

    مسئله 844- بعد از تمام شدن ذكر سجدۀ اوّل، بايد بنشيند تا بدن آرام گيرد و دوباره به سجده رود.

    صفحه 135

    مسئله 845- جاى پيشانى نمازگزار بايد از جاى دو كف دست و دو سر زانوها و دو سر انگشتان پاى او پست‏تر و بلندتر از چهار انگشت بسته نباشد.

    مسئله 846- در زمين سراشيب كه سراشيبى آن درست معلوم نيست، اگر جاى پيشانى بيش از چهار انگشت بسته پست‏تر يا بلندتر باشد، اشكال ندارد.

    مسئله 847- اگر پيشانى را سهواً به چيزى بگذارد كه از چهار انگشت بسته بلندتر است، چنانچه بلندى آن به قدرى است كه نمى‏گويند در حال سجده است، بايد سر را بردارد و اگر بلندى آن به قدرى است كه مى‏گويند در حال سجده است، بايد پيشانى را از روى آن به روى چيزى كه بلندى آن به اندازۀ چهار انگشت بسته يا كمتر است بكشد، و اگر كشيدن پيشانى ممكن نيست، نماز او باطل است.

    مسئله 848- در سجده بايد كف دست را بر زمين بگذارد، ولى در حال ناچارى پشت دست هم مانعى ندارد و اگر پشت دست ممكن نباشد، خوب است مچ دست را بگذارد و چنانچه آن را هم نتواند، خوب است تا آرنج هر جاى دست را كه مى‏تواند، بر زمين بگذارد.

    مسئله 849- در سجده بايد سر دو انگشت بزرگ پاها را بر زمين بگذارد، و اگر انگشت‌هاى ديگر پا، يا روى پا را بر زمين بگذارد، يا به‌واسطۀ بلند بودن ناخن، سر شست به زمين نرسد، نماز باطل است و كسى كه به‌واسطۀ ندانستن مسئله نمازهاى خود را اينطور خوانده، بهتر است دوباره بخواند، ولى اگر علاوه بر سرِ دو انگشتِ بزرگِ پاها، انگشتانِ ديگر را هم بر زمين بگذارد، مانعى ندارد.

    مسئله 850- كسى كه مقدارى از شست پايش بريده شده، بايد بقيۀ آن را بر زمين بگذارد، و اگر چيزى از آن نمانده يا اگر مانده خيلى كوتاه است، خوب است بقيۀ انگشتان را بگذارد، و اگر هيچ انگشت ندارد، خوب است هر مقدارى از پا كه باقى مانده، بر زمين بگذارد.

    مسئله 851- اگر به طور غير معمول سجده كند، مثلاً به رو بخوابد و مواضع سجده را بر زمين بگذارد، سجدۀ او باطل است.

    مسئله 852- اگر در پيشانى دمل و مانند آن باشد، چنانچه ممكن است بايد با جاى سالم پيشانى سجده كند.

    مسئله 853- اگر دمل يا زخم تمام پيشانى را گرفته باشد، بايد به يكى از دو طرف پيشانى سجده كند و اگر ممكن نيست، به چانه و اگر به چانه هم ممكن نيست بايد به هر جايى از صورت كه ممكن است سجده كند و اگر به هيچ جاى از صورت ممكن نيست، بايد با جلوى سر سجده نمايد.

    صفحه 136

    مسئله 854- كسى كه نمى‏تواند پيشانى را به زمين برساند، بايد به قدرى كه مى‏تواند خم شود و مُهر يا چيز ديگرى را كه سجده بر آن صحيح است روى چيز بلندى گذاشته و طورى پيشانى را بر آن بگذارد كه بگويند سجده كرده است و اگر اصلًا نمى‏تواند خم شود، بايد به نيّت سجده ذكر سجده را بگويد و مستحبّ است براى سجده، با سر يا چشم هم اشاره كند؛ چنان‌که خوب است مُهر را بر پيشانى هم بگذارد.

    مسئله 855- اگر پيشانى بى اختيار از جاى سجده بلند شود، چنانچه ممكن باشد بايد نگذارد دوباره به جاى سجده برسد، و اين يك سجده حساب مى‏شود، چه ذكر سجده را گفته باشد يا نه و اگر نتواند سر را نگه دارد و بى‏اختيار دوباره به جاى سجده ‏برسد، روى هم يك سجده حساب مى‏شود و اگر ذكر نگفته باشد بايد بگويد.

    مسئله 856- جايى كه انسان بايد تقيّه كند، مى‏تواند بر فرش و مانند آن سجده نمايد، و چنانچه مى‏تواند، لازم است براى نماز به جاى ديگر برود.

    مسئله 857- اگر روى تشك پر يا چيز ديگرى كه بعد از سر گذاشتن و مقدارى پايين رفتن آرام مى‏گيرد سجده كند، اشكال ندارد.

    مسئله 859- در ركعت اوّل و ركعت سوّمى كه تشهّد ندارد، بايد جلسۀ استراحت به‌جا آورد، يعنى بعد از سجدۀ دوّم مقدارى آرام بنشيند و بعد برخيزد و اگر بدون نشستن برخيزد، نماز باطل است.

    چاپ
    احکام
    اخلاق
    اعتقادات
    اسرار حج
    مناسک حج
    صوت
    فيلم
    عکس

    هر گونه استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد.
    دفتر مرجع عاليقدر حضرت آية الله العظمى مظاهری «مدّظلّه‌العالی»
    آدرس دفتر اصفهان: خيابان عبد الرزاق – کوی شهيد بنی لوحی(16) – کوچۀ مدرسۀ قدسیه – پلاک(22) - کد پستی : 99581 - 81486
    تلفن : 34494691 -031          نمابر: 34494695 -031
    آدرس دفتر قم :خیابان شهدا(صفائیه)- کوی ممتاز- کوچۀ شماره 1(لسانی)- انتهای بن‌بست- پلاک 41
    تلفن 37743595-025 کدپستی 3715617365